Organizm o najniższym stopniu świadomości jest zdolny odczuwać własne ciało i najbliższe otoczenie. W tym sensie nawet prymitywny termostat ma pewien rodzaj świadomości, jako że mierzy temperaturę otoczenia. Do tej samej kategorii należą komputery, które mogą przeprowadzać autodiagnostykę i drukować listę błędów. Wyżej, lecz ciągle na tym samym poziomie świadomości, są rośliny. Chociaż nie mają one układu nerwowego, są świadome niezliczonych zmian zachodzących w ich otoczeniu i reagują na nie w złożony sposób. Do tej samej grupy można również zaliczyć urządzenia wyposażone w mechanizmy „widzenia", gdyż potrafią one rozpoznawać obrazy w swoim najbliższym otoczeniu. Także zwierzęta podczas snu funkcjonują na tym właśnie poziomie świadomości. Organizm zwierzęcia ustawicznie kontroluje sygnały płynące z otoczenia, dowiadując się w ten sposób o zbliżającym się niebezpieczeństwie, pojawieniu się w pobliżu potencjalnego partnera lub potencjalnej ofiary.
Z drugim poziomem świadomości wiąże się zdolność wypełniania dobrze określonych zadań, takich jak walka o przetrwanie czy reprodukcja. Do tej kategorii zaliczyć można także pojazdy marsjańskie, których budowa zaplanowana została na początek przyszłego wieku. Będą one potrafiły poruszać się w nieznanym terenie, samodzielnie przeprowadzać rekonesans, wykrywać niebezpieczeństwo, wyszukiwać interesujące szczegóły.
Nieco wyżej na tym drugim poziomie świadomości plasuje się królestwo zwierząt. Zwierzę przeprowadza skomplikowane działania, aby móc osiągnąć najważniejsze cele, które zostały zakodowane w jego mózgu (tzn. znalezienie pożywienia i partnera). Dla lisa najważniejszym celem jest dopadniecie dzikiego królika. Dla królika  uniknięcie spotkania z lisem. Zwierzęta mają jednak ograniczoną zdolność rozumienia swojego postępowania. Większość ich zachowań jest z góry zaprogramowana.
(Zauważmy, że ten poziom świadomości najprawdopodobniej dominuje również u ludzi. Większość z nas nie poświęca wielu godzin na rozważanie filozoficznych aspektów samoświadomości lub na rozwiązywanie problemów egzystencjalnych. Chociaż wolelibyśmy się do tego nie przyznawać, gros czasu spędzamy na myśleniu o sprawach przeżycia i reprodukcji, zupełnie jak zwierzęta. A kiedy nie myślimy o przetrwaniu i prokreacji, zwykle oddajemy się zabawie i rozrywce. Ludzka świadomość nie ma więc wcale ezoterycznej i mitycznej natury).
Im trudniejszy do osiągnięcia jest cel i im bardziej złożone są plany wiodące do jego realizacji, tym wyższy poziom świadomości. Oznacza to, że mogą istnieć tysiące podkategorii świadomości. Przynależność do danej podkategorii zależy od stopnia złożoności planów, które trzeba zrealizować, aby osiągnąć zamierzony cel.
Drapieżniki takie jak lis są prawdopodobnie bardziej inteligentne niż ich ofiary. Lis musi opracować skomplikowaną strategię pościgu za królikiem, musi nauczyć się polować.